სირია ბაშარ ალ-ასადის დამხობის შემდეგ - ცვლილებები და გამოწვევები
DOI:
https://doi.org/10.32859/neg/17/334-358საკვანძო სიტყვები:
პოსტ-რევოლუციური სირია, რეგიონული აქტორები, ალავიტები, ბედუინები, დრუზებიანოტაცია
2011 წელს დაწყებული სირიის კონფლიქტი თანამედროვე ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთ ყველაზე ხანგრძლივ და დამანგრეველ ომად იქცა. პოლიტიკური სირთულეები, ეთნო-კონფესიური დაპირისპირებები, მასშტაბური იძულებითი მიგრაცია და გარე ძალების ჩარევა ქვეყანას ტრანსფორმაციულ კრიზისში აქცევდა. 2024 წლის ბოლოს ბაშარ ალ-ასადის რეჟიმის დამხობა და ხელისუფლების გადაცემა აჰმად აშ-შარას (აბუ მუჰამმად ალ-ჯულანი) გარდამავალი მთავრობისთვის, ახალი ეტაპია არა მხოლოდ სირიის შიდა განვითარების, არამედ სისტემისათვისაც. სტატიაში განხილულია ის ძირითადი მიმართულებები, რომლებიც განსაზღვრავს ქვეყნის პოლიტიკურ რეალობას პოსტ-ასადის ეპოქაში.
აშ-შარაას მთავრობა ხელისუფლების გადაბარების პროცესში ორი ძირითადი ამოცანის წინაშე დადგა: პირველი — ძალაუფლების ლეგიტიმაციის განმტკიცება მრავალფეროვან სოციალურ ჯგუფებში; მეორე — სახელმწიფო ინსტიტუციების აღდგენა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. ახალმა ლიდერმა, რომელიც წარსულში ისლამისტურ სამხედრო-პოლიტიკურ სტრუქტურებთან იყო ასოცირებული, წარმოაჩინა ხელისუფლების ტრანსფორმაციის მცდელობა შეიარაღებული წინააღმდეგობიდან პოლიტიკური მმართველობის ფორმირებამდე. მისი ლეგიტიმაციის მთავარი წყარო გახდა ორი ფაქტორი: გარე მხარდაჭერა — დასავლეთის ქვეყნების მიერ გარდამავალი ხელისუფლების აღიარება. შიდა შეთანხმებები — ქურთულ ფორმირებებთან მიღწეული შეთანხმება, რომელიც ისტორიულ წინგადადგმულ ნაბიჯად იქნა აღქმული.
თუმცა, სირიის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ სკეპტიკურადაა განწყობილი როგორც ახალი ხელისუფლების, ისე მისი პოლიტიკური დღის წესრიგის მიმართ, რაც განაპირობებს სახელმწიფოს კონსოლიდაციის სირთულეს.
